MENU
  • UDOSTĘPNIJ

Historia

„Oficjalne narodziny Fiat Chrysler Automobiles i jego debiut na New York Stock Exchange to historyczny moment. Opierając się na fundamentach oraz aspiracjach Fiata i Chryslera, dzisiaj otwiera się całkowicie nowy etap, który pozwoli nam odegrać znaczącą rolę w przyszłości światowego przemysłu motoryzacyjnego”.

John Elkann, 13 października 2014

„Dzisiejsze notowania na Wall Street to kulminacyjny moment pięcioipółletniej pracy, która doprowadziła do zawarcia tego niezwykłego związku. Wejście FCA na giełdę stanowi istotny cel, osiągnięty uporem. Niemniej jednak, tak jak wiele innych kamieni milowych, nie stanowi tylko końca czegoś, ale przede wszystkim nowy początek. Dzisiejszy dzień to początek naszej podróży jako FCA, czyli jednego globalnego koncernu samochodowego”.

Sergio Marchionne, 13 października 2014

Wraz z oficjalnym powstaniem spółki Fiat Chrysler Automobiles (FCA) i jej debiutem na giełdach w Nowym Jorku i Mediolanie powstaje nowa grupa o nazwie FCA, która dziedziczy tradycję dwóch historycznych grup motoryzacyjnych: założonego w 1899 roku Fiata i Chryslera, który powstał w 1925 roku.

Zapoznaj się ze szczegółowymi historiami tych dwóch firm.

Historia Fiata

W czasach odkryć, wielkich inicjatyw i pojawiania się coraz nowszych idei, pod koniec dziewiętnastego wieku powstaje Fiat, firma, która wkrótce stanie się jedną z największych na świecie grup przemysłowych.

1899: 11 lipca następuje podpisanie aktu zawiązania „Società anonima Fabbrica Italiana di Automobili – Torino”. Pierwszym skonstruowanym samochodem jest model 4 HP.

1900: inauguracja pierwszego zakładu produkującego 24 samochody rocznie.

1902: Giovanni Agnelli zostaje Dyrektorem Generalnym.

1903: spółka jest notowana na giełdzie i konstruuje pierwszy pojazd do transportu towarów.

1906: wartość sprzedaży za granicą osiąga sześć milionów lirów, a ogółem osiem milionów. Produkcja samochodów poszerza się o modele 8, 10, 12, 24, 60, 100 i 130 HP. Firma zaczyna produkować samochody ciężarowe, autobusy, tramwaje i silniki do statków.

1908: spółka rozpoczyna produkcją silników do samolotów. Pierwszym z nich jest SA 8/75, o mocy 50 koni mechanicznych. Jego powstanie było możliwe dzięki doświadczeniom firmy zdobytym przy konstrukcji silników do samochodów wyścigowych.

​​​W Europie pierwsze dziesięciolecie nowego wieku charakteryzuje się znacznym postępem gospodarczym i naukowym. Niestety zostaje ono zahamowane przez wybuch pierwszej wojny światowej, która miała istotny wpływ na działalność przemysłową. Konieczne stały się zmiany umożliwiające branżom wytwórczym wspieranie siły militarnej kraju.

1910: na rynku pojawia się sześć nowych modeli: 12-15 HP, 15-20 HP, 20-30 HP, 30-45 HP i 50-60 HP.

1912-1914: samochody Fiata triumfują w wielu zawodach międzynarodowych, jak Grand Prix Stanów Zjednoczonych, Indianapolis 500 i Winter Cup Göteborg-Sztokholm. Powstaje Fiat Zero, pierwszy produkowany seryjnie samochód o ograniczonej pojemności skokowej silnika.

1914: Fiata produkuje na potrzeby wojska samochód ciężarowy 18BL. Powstało prawie 20 tysięcy tych pojazdów, a w kolejnych latach produkowano silniki do samolotów.

1915-1917: rozpoczyna się budowa fabryki w Lingotto, w tamtych czasach największego zakładu w Europie. Firma angażuje się w sektor hutniczy i kolejowy.

1919: tuż po zakończeniu wojny Fiat prezentuje model 501, a później 505, 510 i swój pierwszy ciągnik 702.

​​​W pierwszych latach po wojnie życie we Włoszech naznaczone jest silnymi kontrastami politycznymi i społecznymi. Dla firmy są to trudne lata, które wymuszają podjęcie wnikliwej strategii zarządzania kosztami. Po pokonaniu kryzysu, w 1923 roku oficjalnie otwarto zakład w Lingotto, symbol Fiata nierozerwalnie związany z produkcją przemysłową o charakterze masowym. W fabryce pojawia się linia montażowa samochodów i następuje zmiana sposobu organizacji pracy.

1920: Giovanni Agnelli zostaje prezesem Fiata.

1922: „chrzest bojowy” w powietrzu dwupłatowca AL, pierwszego cywilnego samolotu Fiata. W tym samym roku firma zakłada Grandi Motori, spółkę zajmującą się produkcją silników morskich.

1921-1929: w latach tych wprowadzono na rynek liczne modele. Powstają: SuperFiat, 519 – luksusowy samochód z silnikiem sześciocylindrowym, a także modele 509 i 503. W 1927 roku w Fiacie 520 pojawia się standardowo kierownica z lewej strony, a w 1928 roku firma, jako pierwsza na świecie, stosuje seryjnie aluminiową głowicę cylindrów w silnikach samochodowych. W 1929 roku koncern wprowadza na rynek kolejne modele: 514 i luksusowy model 525. Debiutuje też Fiat 1014 oraz furgon z sześcioma kołami i podwójnym układem przeniesienia napędu, który w tamtych czasach nie ma sobie równych w jeździe terenowej.

Początki lat trzydziestych są dla Fiata okresem konsolidacji struktury produkcyjnej i silnej ekspansji na rynki zewnętrzne: od Francji po Hiszpanię, Polskę, a nawet ZSRR.

1930: powstaje „Littorina”, pierwszy na świecie pociąg silnikowy.

1932: na rynku pojawia się ciągnik 700C.

1930-1935: Fiat wprowadza na rynek kolejne 15 samochodów. Niektóre z nich stały się kamieniami milowymi w historii motoryzacji. Są to słynny model 508 Balilla, luksusowe 518 i 527 Ardita, aerodynamiczny 1500, 500 „Topolino” i 1100 „Musone”.

1934: pilot Francesco Agello na pokładzie wodnosamolotu Macchi-Castoldi M.C.72, napędzanego silnikiem Fiat AS6, osiąga prędkość 709,209 km/h. Jest to absolutny, niepobity zresztą do dziś, rekord świata w szybkości wodnosamolotu.

1937: rozpoczyna się budowa zakładu w Mirafiori, którego otwarcie nastąpiło dwa lata później. Wraz z nim we Włoszech wprowadza się najbardziej zaawansowane sposoby organizacji pracy.

​​​Wraz z nadejściem wojny Fiat musi po raz kolejny dostosować swą produkcję do celów militarnych. Firma drastycznie ogranicza produkcję samochodów osobowych, a pięciokrotnie zwiększa liczbę produkowanych pojazdów ciężarowych. Do nich należy dołączyć wozy bojowe, samoloty i silniki do statków.

1940: pociąg Fiat 016 przekracza prędkość 160 km/h i ustanawia światowy rekord prędkości w kategorii lokomotyw z silnikami Diesla.

1942: powstaje ciągnik kołowy 700D oraz model „50” – pierwszy gąsienicowy pojazd ciężki z silnikiem Diesla. Jest on ukrywany w obawie przed konfiskatą przez Niemców. Po zakończeniu wojny rozpocznie się jego seryjna produkcja.

1945-1947: 16 grudnia 1945 roku umiera senator Agnelli. Na czele firmy staje Vittorio Valletta. Fiat wznawia masową produkcję samochodów osobowych, między innymi modelu 500B hatchback i kombi, odświeżonych modeli 1100 i 1500, a także sportowego 1100S. Poza tym pojawiają się nowe samochody ciężarowe i autobusy, potężne ciągniki, wagony silnikowe, samoloty i wielkie silniki do statków.

1949: liczba pracowników Fiata przekracza 71 tysięcy osób, a zysk firmy zaczyna rosnąć.

​​​To lata boomu gospodarczego, podczas którego przemysł motoryzacyjny jest jednym z głównych motorów intensywnego rozwoju. W 1949 roku przypada jeden samochód na 96 mieszkańców, ale w 1958 roku na 28 osób, a w 1963 – na 11. Firma zatrudnia ponad 85 tysięcy osób, a produkcja samochodów w tym dziesięcioleciu wrasta sześciokrotnie.

1951: do eksploatacji trafia transatlantyk Giulio Cesare z silnikiem Fiata, a na niebie pojawia się Fiat G.80 – pierwszy włoski samolot odrzutowy.

1952: samochód wyczynowy 8V osiąga prędkość 200 km/h. Odbywa się prezentacja helikoptera 7002. W tym samym roku do produkcji wchodzi ciężarówka 682N, która pozostawi trwały ślad w historii transportu drogowego. Jej produkcja potrwa ponad ćwierć wieku.

1953: realizowany jest model 1400 Diesel, pierwszy włoski samochód napędzany olejem napędowym.

1955: na rynku wylansowana zostaje słynna „Sześćsetka”, pierwszy samochód Fiata z silnikiem umieszczonym z tyłu. Impresit, powstała w 1929 roku firma specjalizująca się w pracach związanych z inżynierią cywilną za granicą, buduje w tym okresie drogi, tunele i tamy, między innymi tamę Kariba na rzece Zambezi.

1956: na rynek wprowadzane są modele Nuova 500 i Bianchina produkowana przez Autobianchi. Samolot Fiat G.91 wygrywa konkurs NATO na samolot myśliwsko-szturmowy.

​​​To dziesięciolecie upływa pod znakiem optymizmu. We Włoszech wciąż trwa cud gospodarczy, produkcja Fiata odnotowuje znaczny wzrost: liczba wytwarzanych samochodów osobowych z 425 000 zwiększa się do 1 741 000; ciężarówek z 19 000 do 64 800; ciągników z 22 637 do 50 558; maszyn do robót ziemnych z 3000 do 6255. Podwojeniu ulega także liczba pracowników, których jest już niemal 171 000.

1964: prezentowany jest model Fiat 850, dwudrzwiowy sedan z pięcioma miejscami.

1966: prezesem spółki zostaje adwokat Giovanni Agnelli, wnuk założyciela. Następuje podpisanie porozumienia dotyczącego realizacji rosyjskiego zakładu VAZ w mieście Togliatti, w którym planowana jest produkcja dwóch tysięcy samochodów „Żiguli” dziennie.

1967: umiera Vittorio Valletta. Produkcję rozpoczyna zakład Rivalta. Fiat przejmuje większość udziałów w Magneti Marelli. Model 124 zdobywa nagrodę „Samochodu Roku”, a na rynku pojawia się Fiat Dino Coupè z silnikiem Ferrari.

1969: firma przejmuje Lancię i nabywa połowę akcji Sefac-Ferrari. W tym samym roku Fiat Ferroviaria projektuje i wykonuje Pendolino – pierwszy na świecie pociąg z wychylnym pudłem.

1970: model 128, pierwszy samochód osobowy Fiata z napędem na przednie koła, zdobywa nagrodę „Samochodu Roku”.

​​​Lata sześćdziesiąte kończą się długim okresem protestów i postulatów społecznych, które obejmują również Fiata, co niekorzystnie wpływa na wyniki finansowe przedsiębiorstwa. Mimo trudności firma masowo inwestuje na południu Włoch i buduje zakłady w Termini Imerese, Cassino, Termoli, Sulmonie, Vasto, Bari, Lecce oraz Brindisi. W tym samym okresie Fiat rozpoczyna proces decentralizacji zarządzania, który przekształci firmę w holding przemysłowy. W jego składzie – jako jedne z pierwszych – znajdą się spółki Fiat Macchine Movimento Terra, Fiat Engineering i Iveco.

1971: prezentowany jest model 127, który osiągnie niebywały sukces i rok później otrzyma nagrodę „Samochodu Roku”. Do Grupy wchodzi Abarth, historyczna marka samochodów sportowych.

1972: Lancia zaczyna produkować model Beta, do którego w kolejnych latach dołączą samochody: Stratos, Gamma i Delta. W tym roku marka wygrywa również Rajdowe Mistrzostwa Świata. Sukces powtarzany jest w latach 1974, 1975 i 1976. Fiat staje na najwyższym stopniu podium także w latach 1977 i 1978.

1975: Ferrari wygrywa Mistrzostwa Świata w Formule 1. Triumfuje również w roku 1977 i 1979.

1976: powstaje Centrum Badań Fiata.

1978: w niektórych zakładach koncernu instalowany jest innowacyjny „Robogate” – elastyczny system do montażu nadwozi samochodów. Uroczyście otwierane są nowe zakłady we Włoszech i Brazylii. Powstają spółki Comau i Teksid.

1979: Fiat Auto rośnie w siłę i decyduje się na wydzielenie marek: Fiat, Lancię, Autobianchi oraz Ferrari.

​​​W latach osiemdziesiątych w światowym przemyśle zachodzą głębokie przemiany, związane przede wszystkim z rozwojem elektroniki i nowych materiałów. Coraz większa staje się również dbałość o środowisko. Fiat wykazuje inicjatywę w tym zakresie, realizując samochody elektryczne lub zasilane metanem, a także wdrażając projekt Fare, zajmujący się recyklingiem samochodów wycofanych z eksploatacji.

1980: powstaje Panda – model, który niemal od razu staje się punktem odniesienia w tej klasie samochodów.

1983: w Cape Canaveral, w amerykańskim stanie Floryda, prezentowany jest model Uno, symbol odnowy firmy Fiat Auto. W 1984 roku zdobędzie on tytuł „Samochodu Roku”.

1984: Jedną ze spółek Grupy zostaje Alfa Romeo.

1985: rozpoczęcie produkcji innowacyjnego silnika Fire (Fully Integrated and Robotized Engine).

1987: opracowywany jest pierwszy na świecie silnik Diesla z wtryskiem bezpośrednim, który przeznaczony jest do samochodów osobowych.

1988: z inicjatywy Grupy powstaje Elasis, nowoczesny ośrodek badawczy. W tym samym roku nagrodę „Samochodu Roku” zdobywa Fiat Tipo. Kolejnymi samochodami odnoszącymi sukces w tym dziesięcioleciu są: Fiat Regata i Croma, Lancia Delta, Thema i Y10, Alfa Romeo 164, Ferrari GTO, Testarossa i F40, a także pojazdy użytkowe, jak Fiorino i Ducato.

​​​Aby stawić czoła coraz bardziej zaostrzającej się konkurencji, Grupa Fiat przyjmuje strategię zorientowaną na działania prowadzone w kilku różnych obszarach. Z jednej strony inwestuje w innowację produktu i procesu produkcji oraz w poszukiwania nowych rynków pozaeuropejskich o wysokim potencjale rozwoju. Z drugiej – wprowadza plan ograniczenia kosztów i reorganizacji wewnętrznej.

1990: Panda Elettra jest pierwszym seryjnie produkowanym samochodem elektrycznym.

1993: Firma nabywa prestiżową markę Maserati i uruchamia Projekt Autonomy, którego celem jest poprawa możliwości przemieszczania się osób niepełnosprawnych.

1995-1996-1998: Fiat Punto, Fiat Bravo-Brava i Alfa Romeo 156 zdobywają tytuły „Samochodów Roku”.

1997: Alfa Romeo 156 jest pierwszym na świecie samochodem wyposażonym w silnik Diesla z systemem Common Rail, który w zaledwie kilka lat zrewolucjonizuje rynek samochodów zasilanych olejem napędowym.

1998: do sprzedaży trafiają takie modele jak Fiat Multipla, Lancia Lybra i Nowe Punto.

1999: rozpoczęcie seryjnej produkcji pierwszej na świecie zautomatyzowanej manualnej skrzyni biegów (Selespeed). W tym roku powstaje CNH-Case New Holland, która wkrótce staje się światowym liderem w sektorze maszyn rolniczych i budowlanych.

​​​To lata rozkwitu firmy. Grupa przeżywa głęboką przemianę kulturową, w wyniku której koncentruje swoje działania w branży samochodowej. Wszystkie marki wprowadzają na rynek nowe modele: Fiat dokonuje restylingu Punto, prezentuje nowe modele Idea i Bravo oraz samochód będący ikoną ponownej ekspansji rynku – model 500. Swój debiut mają również Alfy Romeo 159 i 166, MiTo i Giulietta. Lancia na stulecie firmy proponuje model New Ypsilon, natomiast bramy zakładu w Maranello opuszczają innowacyjne F 430 i 599 GTB Fiorano. Fani Maserati zachwycają się nowymi coupé Gran Sport i Gran Turismo.

2000: firma zawiązuje sojusz przemysłowy z General Motors, który potrwa do 2005 roku. Alfa Romeo prezentuje model 147, który rok później zdobywa tytuł „Samochodu Roku”.

2001: Fiat prezentuje Stilo, a rok później Lancia wprowadza na rynek model Thesis, nowy luksusowy samochód flagowy marki.

2003: po niemal pół wieku zarządzania firmą umiera Giovanni Agnelli, a prezesem Grupy zostaje jego brat – Umberto. Fiat projektuje technologię Multijet oraz silnik SDE, najmniejszy z dotychczas produkowanych silników Diesla z wtryskiem bezpośrednim. W Brazylii Grupa rozpowszechnia technologię flex fuel, dzięki której w tym samym zbiorniku mogą być mieszane ze sobą dwa różne rodzaje paliwa: benzyna i etanol.

2004: umiera Umberto Agnelli; w zarządzie Grupy zasiadają: prezes Luca Cordero di Montezemolo, wiceprezes John Elkann i dyrektor generalny i pełnomocny Sergio Marchionne. Panda zdobywa tytuł „Samochodu Roku”.

2005: Fiat Group ponownie przynosi zyski, a silnik 1.3 Multijet 16V zdobywa tytuł „Silnika Roku”. Powstaje spółka FPT Powertrain Technologies.

2006: wprowadzenie systemu Tetra Fuel do zasilania paliwami alternatywnymi.

2007: pod koniec stycznia Fiat rozpoczyna produkcję nowego Bravo; w marcu na rynku pojawia się jedna z najbardziej prestiżowych marek sportowych – Abarth, która dokonuje modernizacji modelu Grande Punto. 4 lipca rynek podbija nowy Fiat 500, który szybko odniesie sukces. W 2008 roku auto zdobywa tytuł „Samochodu Roku”.

2008: na salonie samochodowych w Genewie po raz pierwszy prezentowane są takie modele, jak Lancia Delta, Alfa 8C Spider, 500 Abarth i Fiat Fiorino. Kilka miesięcy później Fiat lansuje na rynku modele Qubo oraz Grande Punto Natural Power.

2009: 10 czerwca Grupa Fiat i Chrysler Group LLC informują o podpisaniu globalnego sojuszu strategicznego. W tym samym roku firma wprowadza technologię Multijet II, a FPT prezentuje światu MultiAir – rewolucyjny elektrohydrauliczny system elektronicznej kontroli zaworów. W grudniu na rynku pojawia się nowe Doblò. Fiat S.p.A zostaje liderem zrównoważonego rozwoju i wchodzi do indeksów Dow Jones Sustainability (DJSI) World i Dow Jones Sustainability STOXX.

2010: John Elkann zostaje prezesem Fiata. Firma wprowadza dwie ważne nowości: technologię TCT (skrzynię biegów z podwójnym suchym sprzęgłem) oraz TwinAir, pierwszy na świecie dwucylindrowy silnik high-tech. W kwietniu debiutuje nowa Alfa Romeo Giulietta i zostaje wyprodukowany 500 000 egzemplarz nowego modelu 500. 16 września zarząd zatwierdza projekt wydzielenia z Fiat S.p.A. spółki Fiat Industrial S.p.A.

2011: podział wchodzi w życie 1 stycznia. W nowej konfiguracji Fiat obejmuje FGA, Ferrari, Maserati, Magneti Marelli, Teksid, Comau i Fiat Powertrain Technologies (działalność powertrain o nazwie „Passenger & Commercial Vehicles”). W skład nowej spółka Fiat Industrial S.p.A., notowanej na giełdzie w Mediolanie, wchodzą natomiast CNH, Iveco i FPT Industrial (działalność powertrain zwana „Industrial & Marine”).

Historia Chryslera

Centrum historyczne Fiata